(GMT) / (Teh) 
  »   شهرستان تويسركان

 شهرستان تويسركان

 

 

موقعيت جغرافيايي :

شهرستان تويسركان بين مدار 34درجه و20دقيقه تا 34درجه و48دقيقه عرض شمالي و48درجه و5دقيقه تا 48درجه و38دقيقه طول شرقي قرارگرفته است .اين شهرستان از شمال ودر خط الراس رشته كوههاي الوند به شهرستانهاي همدان واسد آباد از شرق به شهرستان ملاير واز جنوب به شهرستان نهاوند واز غرب به استان كرمانشاه محدود است .مساحت اين شهرستان 1463كيلومتر مربع است كه 7/7 در صد مساحت استان را در بر گرفته است .

تقسيمات كشوري :

شهرستان تويسركان داراي دو شهر به نامهاي تويسركان وسركان به مركزيت شهر تويسركان بوده وداراي 126آبادي ودوبخش وهفت دهستان به شرح ذيل مي باشد :

-          بخش مركزي شامل 4دهستان به نامهاي خرمرود،حيقوق نبي ،سيدشهاب ،كرزانرود.

-          بخش قلقل رود شامل 3دهستان به نامهاي كمال رود ،قلقل رود وميانرود .

اوضاع اقليمي:

شهرستان تويسركان،داراي آب وهواي نيمه خشك سرد بوده ورژيم بارندگي آن از تيپ اقليم مديترانه اي ومتوسط بارندگي ساليانه آن حدود 400ميليمتر مي باشد .ميانگين درجه حرارات سالانه اين شهرستان حدود 18/13 درجه سانتيگراد است .

 

وضعيت توپوگرافي ورودخانه ها:

شهرستان تويسركان در دره هاي دامنه جنوب غربي كوه الوند قرارگرفته ومنطقه اي كاملاً كوهستاني است . بلندترين كوههاي آن عبارتند از :الوند با ارتفاع 3573 متر ،قله خان گرمزبا ارتفاع 2868 متر وكوه هاي كمر زردوكليان ،سياه دره در جنوب شهرستان به ترتيب با ارتفاع 2168،2582و2818 متر از سطح دريا وهمچنين روستاي كارخانه در جنوب غربي شهرستان باارتفاع مطلق 1555متر گودترين منطقه شهرستان محسوب مي شود.از منطقه تويسركان دورودخانه سرچشمه مي گيرند:- رودخانه كرزان رود از قسمت هاي علياي دره گشاني وسنجوزان سرچشمه مي گيرد ودر حدود روستاي آريكان با دو شعبه از رود سرابي وسركان يكي شده وبنام قلقلرود به طرف جنوب غربي شهرستان امتداد مي يابد .- رودخانه خرم رود از دره هاي شمال شرقي شهرستان در جنوب كوه الوند سرچشمه گرفته وپس از پيوستن به رودخانه كندر به طرف غرب جريان مي يابد.حجم تخليه سالانه آبهاي سطحي اين شهرستان حدود 55 ميليون متر مكعب  در سال است.

پيشينه تاريخي:

در گذشته ،شهري قديمي بنام رودآور ،داراي سه قصبه توي ،سركان وشكان بوده است كه پس از حمله مغول ،رودآور اهميت خود رااز دست مي دهد ومردم به قصبه توي روي مي آورند واين ناحيه بتدريج آباد مي شود.تويسركان فعلي از دو كلمه توي و سركان تركيب يافته ،كه همان قصبه توي قديمي است .قصبه شكان در اثر زلزله خراب شده ،ولي سركان بفاصله 10كيلومتري شمال غربي تويسركان، هنوز هم وجود دارد ويكي از شهرهاي ييلاقي استان مي باشد.

بناهاي تاريخي وفرهنگي شهرستان تويسركان به شرح ذيل مي باشد:

گنبد حيقوق بني (ع)- آرامگاه ميررضي الدين آرتيماني كاروان سراي شاه عباسي فرسفج پل صفوي فرسفج قلعه اشتران قلعه دختر شهرستانه مسجد ومدرسه شيخ عليخان زنگنه بازار قديمي تويسركان چنار مسجد باغوار امامزاده زرهان شازده ناصر- مسجد جامع تويسركان.

بازار تويسركان

اين بازار در نزديكي ميدان اصلي شهر واقع شده ودر حدود 360سال پيش در دوره صفويه ساخته شده است. قسمت اصلي بازار به شكل قديمي خود باقي مانده است ومشتمل بر يك راسته اصلي وچهار راسته فرعي متصل به آن است ،درحدود چهل واندي سال پيش يك راسته فرعي ديگر در جنوب غربي راسته اصلي وجود داشت كه جهت احداث خيابان تخريب گرديد.با توجه به مشاغل موجود در بازار هر يك از راسته ها نامگذاري شده بود كه از جمله است :راسته قنادها راسته كفاشها راسته حلاجها همچنين يكي از     راسته ها سابقاً بنام راسته يهوديها شهرت داشت . اين بازار در حدود 150سال قبل به همت ميرزا قلي خان كلانتر وابدال خان دو تن از امرا وملاكين محلي مرمت اساسي گرديده وبا ايجاد ابنيه اي چون تيمچه قيصريه توسعه داده شد .تمامي بازار يك طبقه ومركب از ديوارها وگنبدها وطاق وقوسهاي متناسب وهماهنگ آجري است .مجموعه بازار تويسركان درسال 1367 تحت شماره 1734 درفهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيد .

كاروانسراي فرسفج

كاروانسراي فرسفج معروف به شاه عباسي واقع در 5كيلومتري جاده تويسركان كنگاور ومجاور روستاي فرسفج از آثار زيباي دوران صفويه مي باشد .اين كاروانسرا با پلان چهار ايواني داراي چهار برج دايره اي شكل در چهار گوشه آن وسه برج نيم دايره اي در وسط اضلاع شرق وغرب وشمالي مي باشد وحجرات در پيرامون حياط مركز تعبيه گرديده اند وچهار اصطبل در چهار ضلع كاروانسرا ودر قسمت عقبي حجرات احداث شده است وعمده ترين شيوه تزئيني بناي كاروانسرا آجر كاري با طرح خفته راسته ميباشد اين بنا در تاريخ 6/12/76 به شماره 1970 در فهرست آثار ملي ايران ثبت گرديده است .

 

مدرسه ومسجد شيخ عليخان زنگنه

اين بنا در نزديكي ميدان مركزي شهر تويسركان واقع شده وبه مدرسه عباسي معروف است .بنا متشكل از حياطي هشت ضلعي و36 حجره است كه محل زندگي طلاب علوم ديني است .مسجد اين مجموعه در قسمت شرقي حياط قرارگرفته وبنا به اظهار مردم متعلق به زمان شاه عباس صفوي است .ولي اظهار نظرهايي نيز وجود دارد كه تاريخ اين بنا را مربوط به دوران شيخ عليخان زنگنه وزير شاه طهماسب صفوي مي دانند.

عمليات تعمير وبازسازي كه در گذشته برروي اين بنا صورت گرفته بود به علت عدم تناسب مصالح بكار گرفته شده باعث تغيير اصالت آن شده بود ولي با كمك اداره كل ميراث فرهنگي استان همدان تعميرات اساسي ان از مدتها قبل آغاز شده وفعلاً نيز ادامه دارد .

اين بنا د رتاريخ 21/2/1376 به شماره 1866 به ثبت فهرست آثا رتاريخي رسيده است .

پل كرزان

پل آجري كرزان واقع در 10كيلومتري شمال غربي تويسركان در روستاي كرزان از توابع بخش مركزي تويسركان در مسير جاده كوهستاني همدان گنجنامه  بر روي يكي از شعبات خرم رود احداث گرديده .اين بنا در حدود سالهاي 1332تا 1335 ش احداث گرديده وداراي 4دهنه با قوس هلالي مي باشد .

پل فرسفج

پل آجري فرسفج در 22كيلومتري غرب شهرستان تويسركان ودركنارروستاي فرسفج برروي يكي از شعبات قلقل رود احداث گرديده اين پل از آثار دوران صفويه وفاقد تزئين مي باشد وداراي 3دهانه با قوسهاي جناغي ودو طاقنما مي باشد .

 

پل حاجي باقر

پل حاجي باقر در 5كيلومتري غرب شهرستان تويسركان وسمت راست جاده آسفالته تويسركان به باختران در روستاي قلعه شيخ برروي رودخانه قلقل رود احداث گرديده ،اين پل با يك دهنه هلالي شكل از آثار اوائل دوران پهلوي مي باشد .

    
BAMDAD RITON CMS