(GMT) / (Teh) 
  »  تپه نوشيجان

تپه نوشيجان

 

ارگ باستاني نوشيجان از آثار منحصر منسوب به آغاز دوره تاريخي واوايل دوره مادي مي باشد .كه بر فراز تپه اي رفيع به بلنداي حدود 40متر در پهنه دشت گسترده شوركات ودر نزديكي جاده مو اصلاتي همدان به ملاير در 10كيلومتري شمال ملاير واقع شده است .

تپه باستاني نوشيجان در سال 1346 به شماره 763 درفهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيد .اين اثر درسالهاي 1967تا 1978 از سوي موسسه ايرانشناسي بريتانيا وتوسط ديويد استروناخ طي دو فصل مود كاوشهاي باستان شناسي قرار گرفت . دستاورد فعاليتهاي ان هيات شناسائي سه دوره معماري باستاني متعلق به ماد ، هخامنشي واشكاني است كه مهمترين واساسي ترين لايه باستاني متعلق به سكونت اقوام ماد در اين تپه در نيمه دوم قرن 8تا نيمه اول قرن 6قبل از ميلاد مي باشد.آثار دو دوره ديگر در لايه هاي سطحي تر قرار داشته كه پس از انجام مطالعات علمي برداشته شد.

آثار معماري مادي مكشوفه از نوشيجان عبارتند از :

1-     بناي قديمي جبهه غربي موسوم به اولين آتشكده .

2-     تالار ستوندار((آپادانا)).

محوطه اي است با 12پايه سنگي وستونهايي كه از چوب بوده واز بين رفته اند. در اطراف اين سالن ساختمانهاي كوچكي به شكل اتاق وجود دارند كه ساختمانهاي مسكوني محسوب مي شده است وتالار داراي پنجره هايي مي باشد كه شبيه به پنجره هاي بزرگ سنگي در تخت جمشيد است وبا كشف بناي ستوندار د رنوشيجان وگودين تپه اين نتيجه بدست آمده كه كاخ آپادانا وصد ستون تخت جمشيد اقتباسي از معماري مصر ويونان نمي باشد بلكه همه چيز در ابتدا در ايران بوده است .

3-     معبد مركزي يا دومين آتشگاه

اين قسمت در مركز مجموعه قراردارد وساير ابنيه در اطراف آن ساخته شده است .ساختمان اين آتشكده 8ضلعي است وبا زاويه اي كه در گوشه هايي از ان ساخته شده شكل بسيار جالبي را بوجود آورده است .در كوچكي از اتاق كوچك كنار آتشكده با پلكان به طبقه دوم راه داشته است .آتشدان اين معبد در گوشه ساختمان آتشكده قرار داشته كه حدود يك متر از كف معبد ارتفاع دارد ودر اطراف آن شياري تعبيه شده كه از ريختن مواد باقي مانده ناشي از سوختن چوب به داخل معبد جلوگيري بعمل آيد.

4-     اطاقها وانبارها

اين قسمت داراي چهار اتاق است ، سقف اين اتاقها كه همگي خراب شده اند تخم مرغي شكل بوده ودو سوراخ به منظور تهويه تعبيه شده است .اين اتاقها احتمالاً براي نگهداري غذا وآذوقه براي مدت طولاني مورد استفاده قرار مي گرفته است .

5-     تونل

درآپادانا در وسط قسمت شرقي تالار با شيب 30درجه وعمق 18متر وبا 42پله كه تا زير ساختمانها تونلي حفر شده است كه عملكرد آن به درستي معلوم نيست .

6-     حصار ودژ

در خارج از قلعه حصار مرتفع وخشتي با ارتفاع 8متر وچينه هاي پهن وشگفت انگيز با سوراخهاي تير كش كه براي سركوبي دشمن وحفاظت قلعه بكار مي رفته است دورتادور قلعه ادامه دارد.

مطالعه ويژگيهاي خاص معماري اين مجموعه كه در نوع خود معرف نخستين نمونه هاي ااگوهاي معماري كشور در فلات ايران ميباشد از جمله كاربرد طاقهاي هلالي وپوشش سقف بصورت گهواره اي ـ كاربرد مقرنس در تزئين بنا (طاقچه هاي كذب آتشكده دوم )و نيز يكي از نمونه هاي نخستين تالارهاي ستوندار در تاريخ معماري ايران وهمچنين مطالعه اشياء مكشوفه از اين اثر باستاني مشتمل بر انواع ظروف سفالي ونيز مجموعه اشياء نقره اي اعم از حلقه ها وزيور آلات وقطعات متفاوت نقره اي كه به ظن محققين معرف اشكال اوليه سكه مي باشد راه گشاي دانشمندان در شناخت بيشتر از فرهنگ معماري وهنر اوايل دوران تاريخي بوده است .اين مجموعه باستاني در كنار آثار مكشوفه از باباجان لرستان وحسنلوي آذر بايجان بعنوان پيش در آمد ومرجع مطالعات تمدن ايراني مطرح ميباشد.

بمنظور حفاظت فيزيكي آثار معماري مكشوفه از نوشيجان كه از خشت خام مي باشد هيات كاوشگر پس از انجام عمليات پژوهش ميداني اقدام به احداث سوله اي برروي آن نمود كه بخشهاي عمده اي از آثار معماري را تحت پوشش قرار داد.

 

 

    
BAMDAD RITON CMS